Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie określa zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą w rodzinie oraz zasady postępowania wobefc osób stosujących przemoc w rodzinie.

Ustawa stanowi, iż członkiem rodziny jest osoba najbliższa w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm. 1), a także inna osoba wspólnie zamieszkująca lub gospodarująca.

Ustawa definiuje również przemoc w rodzinie. Przez przemoc w rodzinie należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób wymienionych powyżej, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Ustawa dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie przewiduje pomoc w formie:
1) poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego i socjalnego;
2) interwencji kryzysowej i wsparcia;
3) ochrony przed dalszym krzywdzeniem, poprzez uniemożliwienie osobom stosującym przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego z innymi członkami rodziny mieszkania oraz zakazanie kontaktowania się z osobą pokrzywdzoną;
4) zapewnienia, na żądanie osoby dotkniętej przemocą, bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie.
Natomiast wobec sprawców przemocy w rodzinie przewiduje stosowanie środków mających na celu zapobieganie ich kontaktowaniu się z osobami pokrzywdzonymi oraz oddziaływania korekcyjno-edukacyjne.

Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie stanowi, że jeżeli zachodzą przesłanki dla zastosowania tymczasowego aresztowania wobec sprawcy przemocy domowej, zamiast aresztu będzie możliwe zastosowanie dozoru policyjnego, ale pod warunkiem opuszczenia przez sprawcę lokalu zajmowanego wspólnie z ofiarą przemocy. W przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego lub zawieszenia wykonania kary wobec sprawcy przemocy domowej sąd określi sposób kontaktowania się skazanego z pokrzywdzonym. Może również zakazać zbliżania się skazanego do pokrzywdzonego w określonych okolicznościach.

Zmiany w kodeksie karnym umożliwią sądowi, który umarza warunkowo postępowanie karne lub wydaje orzeczenie o zawieszeniu kary za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec członka rodziny, nałożenie na sprawcę obowiązku poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym lub uczestnictwu w programach edukacyjno-korekcyjnych.

Zgodnie z art. 5 tej ustawy Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, standard podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, a także szczegółowe kierunki prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych, uwzględniając konieczność dostosowania zakresu pomocy do sytuacji oraz potrzeb ofiar przemocy.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r kodeks karny zawiera osobny rozdział dotyczący przestępstw przeciwko rodzinie i opiece. Jednym z przestępstw opisanych w tym rozdziale jest przestępstwo znęcania się nad rodziną – art. 207 kodeksu karnego. Zgodnie z tym artykułem, w przypadku uznania sprawcy winnym znęcania się nad osobą bliską, może zostać orzeczona kara do 5 lat więzienia lub nawet 10, gdy sprawca był szczególnie okrutny.

Art. 207 kodeksu karnego mówi, że:
§ 1 Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
§ 2 Jeśli czyn określony w § 1 popełniony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
§ 3 Jeśli następstwem czynu określonego w § 1 lub § 2 jest targnięcie pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12 lat.

Przestępstwo opisane w art. 207 musi spełniać warunek wielokrotności czynu (akty przemocy powtarzają się), tzn. że sprawca bił czy znęcał się wiele razy w ciągu jakiegoś czasu (kilku miesięcy, lat) i są na to dowody. Przestępstwo to ścigane jest z urzędu, to znaczy, że policja i prokuratura muszą prowadzić sprawę.

Jeśli akty przemocy powtarzały się, ale nie masz na to dowodów, lub sprawca uderzył Cię po raz pierwszy – pomocny będzie art. 156 i 157 kodeksu karnego (opisują przestępstwa polegające na ciężkim uszkodzeniu ciała). Czyn ten może być zakwalifikowany jako uszczerbek na zdrowiu, za który sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat, lub rozstrój zdrowia, za który może być orzeczona kara do 5 lat pozbawienia wolności. W tym wypadku osoba pokrzywdzona musi zgłosić wniosek o ściganie (jest to przestępstwo ścigane na wniosek), inaczej policja nie ma obowiązku sprawą się zajmować.

Art. 197 kodeksu karnego definiuje przestępstwo zgwałcenia.
§ 1 Kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do obcowania płciowego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2 Jeśli sprawca, w sposób określony w § 1, doprowadza inna osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3 Jeśli sprawca dopuszcza się zgwałcenia w § 1 lub 2, działając ze szczególnym okrucieństwem lub wspólnie z inną osobą, podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat.
Przestępstwo z art.197 KK ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego.
Przestępstwo to popełnia również mąż, gwałcąc własną żonę!

Polskie prawo ściga sprawców przestępstw przeciwko osobom bliskim również za:

• grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona - art. 190 KK (przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego),
• stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia określonego stanu - art. 191 KK,
• doprowadzenie małoletniego poniżej lat 15 do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej - art. 200 KK,
• rozpijanie małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju - art. 208 KK,
• uporczywe uchylanie się od wykonania ciążącego z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki, przez nie łożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażanie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego) - art. 209 KK (przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub właściwej instytucji),
• porzucenie małoletniego poniżej lat 15 albo osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, wbrew obowiązkowi troszczenia się - art. 210 KK,
• uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego poniżej lat 15 albo osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru - art. 211 KK,
• kradzież lub kradzież z włamaniem na szkodę osoby najbliższej - art. 278 KK i art. 279 KK – przestępstwa ścigane na wniosek pokrzywdzonego.

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 234 KK podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2 osoba, która przed organem powołanym do ścigania lub orzekania w sprawie o przestępstwo bądź wykroczenie, fałszywie oskarża inną osobę o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia.

Każdy człowiek ma prawo do bezpieczeństwa, godności i nienaruszalności mienia. Każde naruszenie tego prawa może być ścigane przez prawo pod warunkiem, że zostanie zgłoszone właściwym organom ścigania, dlatego też o popełnieniu przestępstwa, jakim jest przemoc domowa powinny być zawiadomione organy ścigania: policja i prokuratura.
Musimy pamiętać, że przestępstwo znęcania się nad rodziną jest przestępstwem ściganym z urzędu, oznacza to że organy ścigania prowadzą postępowanie niezależnie od woli i zgody osoby pokrzywdzonej (muszą tylko o tym wiedzieć - dlatego trzeba je zawiadomić o przestępstwie). Wycofanie skargi lub odmowa zeznań nie jest podstawą do umorzenia postępowania, jeśli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniono przestępstwo.
Natomiast jeżeli popełniono przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, wówczas aby uruchomić procedury karne pokrzywdzony zawiadamiając organy ścigania o przestępstwie musi złożyć wniosek o ściganie.

Jeśli policjanci odmawiają pomocy i mówią, że pierzesz publicznie swoje brudy, przypomnij im, że przemoc w rodzinie jest przestępstwem. W przypadku bezczynności policjantów masz prawo złożyć na nich skargę do przełożonego.

Po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie policja powinna wszcząć postępowanie przygotowawcze (dochodzenie lub śledztwo). W trakcie tego postępowania osobie pokrzywdzonej przysługuje szereg uprawnień (patrz prawa ofiary).
Korzystaj z tych praw, ponieważ dają ci one wpływ na to co dzieje się w Twojej sprawie. Dochodzenia w sprawie przestępstw z użyciem przemocy prowadzą najczęściej funkcjonariusze policji pod nadzorem prokuratora. Po wstępnym zweryfikowaniu zawiadomienia następuje formalne wszczęcie dochodzenia lub zostaje wydana decyzja o odmowie wszczęcia postępowania (w przypadku bezzasadności skargi). Dlatego w tej fazie bardzo ważne jest możliwe najpełniejsze udokumentowanie zdarzenia i podanie wszystkich źródeł dowodowych. Dopiero po wszczęciu dochodzenia następuje protokolarne przesłuchiwanie świadków zdarzenia. Jest to najważniejszy etap całego postępowania, ponieważ wówczas są zabezpieczane dowody i od jakości tego postępowania zależy dalszy jego bieg. Jeżeli zebrane dowody dostatecznie uprawdopodobnią popełnienie przestępstwa jego sprawcy, przedstawiane są zarzuty. Wówczas sprawca staje się podejrzanym.

Po zabezpieczeniu materiał dowodowy zostaje oceniony przez prokuratora i po wykonaniu końcowych czynności dochodzenia prokurator sporządza i wnosi akt oskarżenia.
Prokuratura może też skorzystać z prawa do złożenia do sądu wniosku o:
- umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających;
umorzenie warunkowe sprawy (np. gdy sprawa nie budzi wątpliwości, ale postawa sprawcy, który przyznał się do winy i przeprosił osobę poszkodowaną i sposób jego zachowania wskazują, że nie popełni on ponownie przestępstwa; lub gdy wina i szkodliwość czynu uznane zostaną za nieznaczne - prokurator uzna, że np. sprowokowałaś/eś sprawcę, lub obrażenia są małe. W takich wypadkach możesz złożyć zażalenie na postanowienie o umorzeniu lub warunkowym umorzeniu postępowania).

W trakcie postępowania przygotowawczego sąd może zdecydować by sprawcę przemocy zatrzymać w areszcie tymczasowym. W sytuacji, gdy sprawca namawia Cię do wycofania skargi, odmowy zeznań, nakłania Ciebie lub świadków do składania fałszywych zeznań, grozi lub ponownie dopuszcza się przemocy możesz napisać prośbę do prokuratora prowadzącego Twoją sprawę lub sądu o zastosowanie aresztu tymczasowego wobec sprawcy.

Gdy sprawa trafia do sądu nie oznacza to, że sprawca na pewno zostanie skazany – sąd wówczas rozstrzyga o tym w wyroku. Dopóki nie ma wyroku sprawa nie jest rozstrzygnięta.
W sądzie osoba pokrzywdzona może uczestniczyć w rozprawach i być na sali sądowej cały czas. Jednak będąc tylko pokrzywdzonym nie ma żadnego wpływu na przebieg sprawy. Jeśli chce aktywnie uczestniczyć w sprawie, musi złożyć oświadczenie, że chce występować w roli oskarżyciela posiłkowego. Ma na to czas do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego.
Oskarżyciel posiłkowy posiada szereg istotnych uprawnień (patrz też prawa ofiary) m.in.:
* musi być zawiadamiany o terminach rozpraw;
* musi otrzymywać odpis orzeczeń i zarządzeń wydanych poza rozprawą;
* może mieć pełnomocnika (adwokata), który będzie go w sądzie reprezentował;
* może ustosunkować się do tego co mówi oskarżony lub jego obrońca i przedstawić swój punkt widzenia;
* zgłaszać wnioski o uzupełnienie przewodu sądowego;
* zaskarżać rozstrzygnięcia naruszające jego prawa lub interesy;
* żądać uzasadnienia wyroku

Istotne jest to, że gdy oskarżyciel posiłkowy odstąpi od oskarżenia wtedy nie może on ponownie przyłączyć się do procesu.

Pamiętaj, że gdy chcesz zabrać w sądzie głos, trzeba najpierw poprosić sąd, by na to zezwolił.
Sprawa karna w sądzie trwa kilka do kilkunastu miesięcy, ale może trwać i dłużej, dlatego należy uzbroić się w cierpliwość. Decydując się na sprawę sądową najlepiej skonsultuj to wcześniej z prawnikiem (adwokatem) i wyjaśnij wszystkie wątpliwości. Idąc na takie spotkanie dobrze jest spisać na kartce wszystkie wątpliwości i pytania (pomoże to w zadawaniu pytań prawnikowi). Korzystając z porady prawnika należy być cierpliwym i konsekwentnie dopytywać się o wszystko co nas interesuje.

Po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym sąd wdaje wyrok. Po ocenie materiału dowodowego, dokonuje kwalifikacji prawnej czynu, ustala stopień winy i wymiar kary oraz sposób jej wykonania. Następuje to po końcowym wysłuchaniu głosów stron i zamknięciu przewodu sądowego.

Jeśli sprawca zostanie uznany za winnego, sąd wyda wyrok skazujący. Zazwyczaj za pierwszym razem jest to wyrok w zawieszeniu tzn. skazany nie idzie do więzienia. Jeśli jednak sprawca nie wywiązuje się z nałożonych na niego zobowiązań, nadal znęca się nad rodziną, nie płaci na dzieci – narusza warunki zawieszenia kary. Należy powiadomić o tym sąd, prokuraturę lub kuratora sądowego, wtedy sąd może zarządzić wykonanie kary. Sąd może również w wyroku nałożyć na skazanego określone zobowiązania, np.:

• podjęcia pracy
• poddania się leczeniu odwykowemu
• płacenia alimentów

Wyrok musi być ogłoszony. Od wyroku przysługuje stronom prawo złożenia apelacji w terminie 14 dni od otrzymania wyroku z uzasadnieniem. Wniosek o uzasadnienie należy złożyć w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku.

Po uprawomocnieniu się wyroku skazującego (tj. gdy upłyną termin do złożenia apelacji albo sprawa została rozpoznana przez sąd II instancji) jeżeli osoba pokrzywdzona nie złożyła powództwa cywilnego w procesie karnym (o dochodzenie roszczeń majątkowych), albo pozostało ono bez rozpoznania, wówczas może złożyć do sądu cywilnego pozew o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przestępstwem oraz o zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przestępstwem (za tzw. straty moralne).

Prawo karne to nie jedyna droga wyjścia z przemocy. Pomóc może także prawo cywilne i prawo rodzinne:
* możesz zabezpieczyć się przed długami współmałżonka składając do sądu wniosek o zniesienie wspólności majątkowej.
* możesz wystąpić do sądu z pozwem o alimenty, jeśli współmałżonek nie daje na Wasze dzieci pieniędzy. Takie pozwy są bezpłatne.
* jeśli zdecydujesz się na rozwód lub separację sąd rozstrzygnie z kim zostaną dzieci, w jakiej wysokości mają być orzeczone alimenty na dzieci, jak będziecie korzystać z mieszkania po rozwodzie (gdy współmałżonek został skazany przez sąd karny za znęcanie się nad rodziną, masz większe szanse starać się o rozwód z orzeczeniem o jego winie, co pomoże uzyskać eksmisję w trakcie sprawy rozwodowej).
* po uzyskaniu rozwodu lub separacji możesz uzgodnić z byłym małżonkiem podział majątek, który posiadacie. Możecie podpisać umowę u notariusza, jeśli jesteście zgodni, w przeciwnym wypadku z podziałem majątku trzeba będzie iść do sądu.
* w najbliższym ośrodku pomocy społecznej zapytaj o bezpłatne porady prawnika. Poszukaj w swoim regionie organizacji udzielających pomocy ofiarom przemocy – być może tam także dyżuruje prawnik.
* możesz zadzwonić do organizacji o zasięgu krajowym, które prowadzą telefoniczne dyżury prawników i psychologów.

Prowadzenie postępowania sądowego wiąże się z koniecznością poniesienia pewnych nakładów finansowych. Nakłady te ponoszone przez uczestnika (a czasem przez Skarb Państwa) w związku z postępowaniem, nazywamy kosztami procesu.
Obowiązek zwrotu kosztów procesu, co do zasady, ciąży na jednej ze stron procesowych. Na której ze stron, w jakiej części i zakresie ciąży ten obowiązek-orzeka Sąd w każdym postępowaniu, kierując się określonymi w ustawie zasadami orzekania o kosztach. Sąd, orzekając o kosztach procesu, może osobę zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych, natomiast o wydatkach poniesionych przez stronę podejmuje decyzję według norm ściśle określonych w ustawie czyli najogólniej rzecz ujmując, koszty w tej części ponosi strona „przegrywająca” (zob. rozdział 70 KPK, art. 98 § 1 KPC).

Szczególną uwagę należy zwrócić na instytucję zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości i ma na celu umożliwienie podmiotom słabym ekonomicznie skorzystania z ochrony sądowej.

Zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Wysokość opłat w wybranych sprawach cywilnych :
* opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od skargi na czynności komornika;
* opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o rozwód, separację. W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.
* opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od pozwu w sprawie o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej;
* opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od wniosku o zmianę wyroku orzekającego rozwód lub separację w części dotyczącej władzy rodzicielskiej, separację na zgodne żądanie małżonków;
* opłatę stałą w kwocie 1.000 złotych pobiera się od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Z mocy ustawy zgodnie z art. 96 ust. 1 ust. o k.s. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych m.in. strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych. Zwolnienie (całkowite lub częściowe) od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może nastąpić również na mocy postanowienia sądu na wniosek strony, która złoży stosowne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów.
Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym stanowi załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2006 r. Nr 27 poz. 200).

W razie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych strona nie może ponownie domagać się zwolnienia, powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku. Ponowny wniosek oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu, a na odrzucenie wniosku nie przysługuje już zażalenie.
Strona zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ma prawo również zgłosić wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego.

Do kosztów procesu w sprawach karnych m.in. należą:
* wpłata do kasy sądowej zryczałtowanej równowartości wydatków sądowych w wysokości 300 zł. Oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarżenia dowód takiej wpłaty. Wysokość tej wpłaty określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 maja 2003 roku, w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego.
* opłata od wniosku o wznowienie postępowania wynosi 150 złotych (zob. ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych).

W myśl art. 626 § 3 KPK na orzeczenie w przedmiocie kosztów przysługuje zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. Natomiast jeżeli wniesiona została apelacja i zażalenie, sąd odwoławczy rozpoznaje łącznie zażalenie z apelacją.

W sytuacji, gdy oskarżony zostanie uniewinniony lub w razie umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia prywatnego - oskarżyciel prywatny, a w razie pojednania się stron - oskarżyciel i oskarżony w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej (art. 632 pkt.1 KPK).

Sąd może zwolnić oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym względy słuszności.
Powyższe zasady stosuje się odpowiednio do oskarżyciela prywatnego w razie rozpoznania sprawy bez zachowania wymagań określonych w art. 621 § 1 KPK.

Zawsze pytaj, jeśli coś nie do końca jest dla Ciebie jasne. Nie wstydź się powiedzieć, że czegoś nie rozumiesz. Nie wszyscy jesteśmy prawnikami i nie wszystko musimy wiedzieć.